فقه و زندگی

آداب و احکام اصناف و مشاغل از امام خمینی و امام خامنه‌ای

فقه و زندگی

آداب و احکام اصناف و مشاغل از امام خمینی و امام خامنه‌ای

فقه و زندگی

وقت نماز شده بود، وقتی دید مغازه خلوت است، شروع کرد به نماز خواندن، تازه نمازش را شروع کرده بود که مشتری آمد. برای اینکه بتواند هم نمازش را بخواند و هم به مشتری برسد، اذکار نماز را در حال حرکت گفت، حتی اذکار مستحبی را مانند؛ سَمِعَ اللهُ لِمَن حَمِدَه.

ولی او نباید این کار را بکند؛ چرا که "واجب است اذکار نماز (واجب یا مستحبی)، در حال استقرار و آرامش بدن گفته شود، مگر ذکر "بِحَولِ اللّه وَ قُوَّتِهِ أَقُوم وَ أَقعُدُ"، که مستحب است در حال قیام برای رکعت بعدی گفته شود.

امام خامنه‌ای: رساله‌ی آموزشی، ج۱، ص۹۰.

  • حاج آقا

مدتی طول کشید تا در بیمارستانی مشغول به کار شوم که محیطش زنانه باشد، و بتوانم با حفظ تعهدات دینی، رسالت پرستاری‌ام را انجام دهم. درست است که محیطش زنانه می‌باشد، اما گاهی مریضِ مرد می‌آورند و من مجبور می‌شوم کاری را انجام دهم که نیاز به لمس بدن بیمار دارد. البته در صورت امکان، از دستکش استفاده می‌کنم.

پرستاران و حتی پزشکان باید بدانند «در صورت امکان، کارهایی را که نیاز به لمسِ بدنِ مریض غیر همجنس می‌باشد، باید از روی لباس یا با دست کردن دستکش انجام دهند.»

امام خمینی: تحریرالوسیله، ج۲ص۲۲؛ امام خامنه‌ای: اجوبة الاستفتائات، س۱۳۰۰


  • حاج آقا

گفت: شما در صحبت‌هات اشاره کردی که بدهکار اگر قدرت پرداخت بدهی را نداشته باشد، باید به او مهلت داد.

گفتم: این حرف من نبود مضمونی بود از آیه‌ی ۲۸۰ سوره بقره.

غم صورتش را فرا گرفت و ادامه داد: وای بر من!

گفتم: چرا؟

گفت: به کسی که قرض داده بودم، موقع سررسید، از من مهلت خواست و با اینکه می‌دانستم دستش تنگ است، امّا مهلت ندادم.

گفتم: درست است «که طلبکار نمی‌تواند از بدهکاری که دستش تنگ است، مطالبه دین بکند، اما بدهکار هم باید متوجه باشد در صورتی که قدرت بر ادای دین داشته باشد و سستی کند کار حرامی مرتکب شده است.»۱

۱. امام خامنه‌ای: رساله‌ آموزشی، ج۲، ص۳۴۲.

  • حاج آقا

وقتی از حاج آقا شنید که "حرمت احتکار فقط در غلّاتِ چهارگانه و روغن و زیتون است۱،"  تبسم در  صورتش  نمایان شد و گفت: الحمدلله! ما آنها را انبار نمی‌کنیم.

گفتم: درست است حرمتِ احتکار از منظر اسلام، همان است که حاج آقا فرمودند، ولی احتکار سایر نیازهای مردم هم، امری ناپسند و مکروه است. البته حکومت اسلامی زمانی که مصلحت عمومی اقتضا کند، حق دارد از احتکار سایر اجناس نیز، جلوگیری کند.۲

نکته: احتکار این است که کالا را به انگیزه‌ی زیاد شدن قیمت آن، انبار کنی.۳

۱. امام خمینی: تحریر الوسیله ج۲ ص۳۵۹؛ امام خامنه‌ای: أجوبه الاستفتائات، س ١٤٦٨.

۲. توضیح المسائل (محشّی)، ج۲، ص۱۰۲۷.

۳. احکام عمومی بازار، ص۳٨

  • حاج آقا

برده بودم پیش پزشک. با اینکه حالش زیاد مساعد نبود، اما سخت مواظب حجابش بود؛ مثل روزهای قبل پیش آدم‌های دیگر. 

گفتم: بگذار خوب معاینه کند، دکتر که مثل دیگران نیست؛ او برای مریض، محرم است.

گفت: این که گفتم بیاییم پیش آقای دکتر، از سر ناچاری بود؛ چرا که من می‌دانم دکتر خانم با این تخصص در این منطقه نیست.

ثانیاً: آقای دکتر برای من با دیگر مردان نامحرم، فرقی ندارد و من به مقدار نیاز می‌توانم از حجابم صرفنظر کنم؛ بنابراین دکتر محرم نیست، ولی باید، محرمِ اسرار باشد.

پایگاه اسلام کوئست به نقل از توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج‏۲، ص ۹۲۹.

  • حاج آقا

نمی‌داند همسرش چند روز باید تحت درمان باشد تاحالش بهتر شود و به شهر خودشان، بازگردنند.

او باید بداند وقتی در مدت سفر، مردّد است، باید تا سی‌روز نمازش را شکسته بخواند و روز سی و یکم، نمازش را کامل، و روزه‌اش را بگیرد.

امام خمینی: توضیح المسائل مراجع، م ۱۳۵۵؛ امام خامنه‌ای: استفتاء به نقل از پرسمان‌ احکام‌ دانشجویی

  • حاج آقا

حاجتش برآورده شده و می‌خواهد به نذرش وفا کند، امّا فراموش کرده است مبلغ پولی که باید به فقیر بدهد، چه قدر بوده است؟ 

او باید بداند که اگر نذرش از نظر شرعی صحیح بوده، می‌تواند به حداقل اکتفا کند؛ مثلاُ اگر بین هزار تومان یا بیشتر تردید دارد، هزار تومان بدهد کفایت می‌کند.

همه مراجع: به نقل از پرسمان دانشجویی. امام خامنه‌ای: أجوبة‌إلاستفتائات، س۱۱۰۹.

  • حاج آقا

از پول خودش هم، اگر بخواهد چیزی را بخرد یا بفروشد، از شوهرش اجازه می‌گیرد.

البته او از نظر شرعی، می‌تواند هر گونه تصرفى را بدون اجازه‌ی شوهر، در اموال خود انجام دهد، امّا اجازه می‌گیرد؛ چرا که آن، نوعی احترام به شوهر است و با این کار، قلب شوهر، بیشتر اِشغال شده؛ بنابراین باعث استحکام بنیان خانواده می‌شود.

استفتاء از دفتر همه مراجع، رساله‌ی دانشجویی، کد ۴۲۹/۵۰۰۰۱۶

  • حاج آقا

شب که می‌خوابد، خیالش آسوده است؛ چرا که حق کسی بر گردنش نیست، حتی مهریه‌ی همسرش که بعد از ازدواج پرداخت کرده است.

همسرش می‌‌تواند پولی را که از شوهرش گرفته است، به او برگرداند و هر ماه، سود آن را بگیرد. درست است که این ‌کار، رباست و ربا حرام است؛ اما برای زن و شوهر اشکالی ندارد.

امام خمینی: تحریر الوسیله، ج۱، ص۵۱۳؛ امام خامنه‌ای: رساله‌ی آموزشی، ج۲، ص۴۲۱.

  • حاج آقا

حلقه‌ی ازدواجی که نامزدش خریده‌ است، بزرگ و چشمگیر است و انتظار هم دارد که همیشه دستِ زنش باشد، آنهم دست چپش؛ تا نشانی بر متأهل بودنش باشد.

ولی باید بدانند که «حلقه‌ی ازدواج چشمگیر، از نظر عرف، زینت محسوب می‌شود؛ پس باید از نامحرم پوشانده شود

امام خمینی و امام خامنه‌ای: احکام پوشش بانوان، ص۷۸.

  • حاج آقا