فقه و زندگی

آداب و احکام اصناف و مشاغل از امام خمینی و امام خامنه‌ای

۱۳ مطلب با موضوع «احکام کسب و کار» ثبت شده است

وقت نماز شده بود، وقتی دید مغازه خلوت است، شروع کرد به نماز خواندن، تازه نمازش را شروع کرده بود که مشتری آمد. برای اینکه بتواند هم نمازش را بخواند و هم به مشتری برسد، اذکار نماز را در حال حرکت گفت، حتی اذکار مستحبی را مانند؛ سَمِعَ اللهُ لِمَن حَمِدَه.

ولی او نباید این کار را بکند؛ چرا که "واجب است اذکار نماز (واجب یا مستحبی)، در حال استقرار و آرامش بدن گفته شود، مگر ذکر "بِحَولِ اللّه وَ قُوَّتِهِ أَقُوم وَ أَقعُدُ"، که مستحب است در حال قیام برای رکعت بعدی گفته شود.

امام خامنه‌ای: رساله‌ی آموزشی، ج۱، ص۹۰.

  • حاج آقا     ۴۱بازدید

وقتی از حاج آقا شنید که "حرمت احتکار فقط در غلّاتِ چهارگانه و روغن و زیتون است۱،"  تبسم در  صورتش  نمایان شد و گفت: الحمدلله! ما آنها را انبار نمی‌کنیم.

گفتم: درست است حرمتِ احتکار از منظر اسلام، همان است که حاج آقا فرمودند، ولی احتکار سایر نیازهای مردم هم، امری ناپسند و مکروه است. البته حکومت اسلامی زمانی که مصلحت عمومی اقتضا کند، حق دارد از احتکار سایر اجناس نیز، جلوگیری کند.۲

نکته: احتکار این است که کالا را به انگیزه‌ی زیاد شدن قیمت آن، انبار کنی.۳

۱. امام خمینی: تحریر الوسیله ج۲ ص۳۵۹؛ امام خامنه‌ای: أجوبه الاستفتائات، س ١٤٦٨.

۲. توضیح المسائل (محشّی)، ج۲، ص۱۰۲۷.

۳. احکام عمومی بازار، ص۳٨

  • حاج آقا     ۷۷بازدید

کارش میوه فروشی است و ابزار کارش ترازو، همیشه سعی‌اش بر این است که کمی سنگین‌تر بکشد تا خیالش راحت شود از اینکه به مشتری کم نداده است و این از مستحبات کسب و تجارت، در دین ما می‌باشد.

بعضی‌ها وقتی برای خود وزن می‌کنند، حق خود را بطور کامل می‌گیرند، امّا وقتی می‌خواهند برای دیگران وزن کنند، کم می‌گذارند. این عمل، عمل حرامی  است و در قرآن هم، مورد مذمت قرار گرفته است.

باید بدانیم که کم‌فروشی فقط با ترازو نیست، هر چه حق مردم باشد و داده نشود یعنی کم‌فروشی. آن چیز ممکن است جنسی باشد که به دیگری می‌فروشد یا کاری باشد که برای فردی انجام می‌دهد؛ حتی ممکن است بهای چیزی باشد، یا اجرت کاری.

احکام عمومی بازار ص۵۲، سوره مطففین، (۱-۶)

  • حاج آقا     ۶۴بازدید

همیشه در وقت نماز تابلوی "هنگام نماز، مغازه تعطیل است" را نصب می‌کرد و درِ مغازه را می‌بست!

آن روز در مغازه را نیمه باز گذاشت و پشت ویترین، به نماز ایستاد. وسط نماز بچه‌ای وارد مغازه شد و با صدای بلند گفت: «سلامٌ علیکم» مغازه‌دار وسط نماز جواب سلام بچه را داد؛ چرا که مغازه‌دار می‌دانست جواب سلام دیگران در حال نماز هم واجب است، حتی اگر سلام دهنده بچه‌ی ممیز باشد.

نکته: فقط باید طوری جواب بدهد که سلام مقدم باشد مثلاً در جواب «سلام علیکم»، نباید «عَلیکمَ السَّلام» بگوید.

توضیح المسائل مراجع، ج۱، م۱۱۳۷ ص ۶۲۲

  • حاج آقا     ۶۱بازدید

آدمی نیست که به دیگران ظلم کند و اگر هم سهوا از اموال و حقوق دیگران در مال یا ذمه‌ی او بیاید در اولین فرصت، مال یا حقشش را برمی‌گرداند و طلب حلالیت می‌کند، تا برای عبور از پل مرصاد مشکلی نداشته باشد؛ چرا که مولایش، امام صادق علیه السلام می‌فرمایند: "مرصاد پلی است از آن بندگانے که گرفتار مظالم هستند، نمی‌توانند بگذرند."

 سایت ویکی فقه؛ نورالثقلین، ج ٥، ص٥٧٣

  • حاج آقا     ۶۶بازدید

مغازه‌اش کوچک است و مشتریانش همه‌ی اجناس مغازه را نمی‌بینند و این دلیلِ فروشِ کمِ مغازه است و درآمد کمتر. 

با این حال، اجناس مغازه‌ را در پیاده‌رو و در کنار خیابان قرار نمی‌دهد، حتی به کسانی که این کار را می‌کنند یا به دست‌فروشانی که گاری دستی یا چرخ یا وانت‌بارشان را در محل عبور مردم در پیاده‌رو، خیابان و یا کوچه مستقر می‌کنند، تذکر می‌دهد که این کار را نکنند؛ چرا که می‌داند هر کاری که خلاف مقررات و قوانین باشد و یا مزاحم عبور مردم و یا باعث سد معبر شود، از نظر شرعی جایز نیست.

امام خمینی، استفتائات، ج۲، ص ۵۹۱؛ امام خامنه‌ای: سایت؛ آیت الله مکارم: سایت.

  • حاج آقا     ۱۹۸بازدید

وقتی مشتری پایش را به مغازه می‌گذارد، شروع می‌کند به تعریف و تمجید کردن اجناس مغازه‌اش، حتی زیاد هم قسم می‌خورد تا شاید یک جنس بیشتر بفروشد. در حالی که باید بداند کسى که قسم مى‌خورد؛ اگر حرف او راست باشد، قسم خوردن او مکروه و اگر دروغ باشد حرام و از گناهان بزرگ است. 

امام خمینی: توضیح المسائل، م۲۶۷۴. 

  • حاج آقا     ۱۱۳بازدید

برخی کارمندان دولتی در محل‌کار و در ساعت کاری در زمانی که کار خاصی برای انجام دادن وجود ندارد، به کارهای شخصی  می‌پردازند؛ مثلاً با موبایلشان بازی می‌کنند یا خانم‌ها کار بافتنی انجام می‌دهند و مانند آن. 

در حالی که اگر شخص موظف است، در وقت معینی کاری انجام دهد، حتی در وقت بیڪاری هم نباید وقت خود را صرف کارهایی که مربوط به آنجا نیست، بکند، مگر با اذن مسؤلی که شرعاً و قانوناً حق اذن دادن داشته باشد. 

استفتائات جدید آیت الله العظمی خامنه‌ای، س۸۷۶؛ 

  • حاج آقا     ۱۶۴بازدید

پای منبر آخوندها شنیده که خواب پیش از طلوع خورشید (بین الطلوعین) باعث فقر و پریشانی امور می‌شود. به همین دلیل همیشه بین الطلوعین را بیدار است و مغازه‌اش را باز می‌کند. اما ای کاش این کار را نکند؛ چرا که بین الطلوعین معامله کردن کراهت داردتوضیح المسائل امام خمینی، م۲۰۵۴

  • حاج آقا     ۱۳۷بازدید

فروشنده‌ها معمولاً سعی می‌کنند موقع کشیدن جنس با ترازو، کمی سنگین‌تر بکشند تا خیالشان راحت بشود که به مشتری کم نداده باشند. اما کم‌فروشی فقط با ترازو نیست، هر چه حق مردم باشد و داده نشود یعنی کم فروشی. حالا می‌خواهد جنس باشد یا تعمیر ماشین و وسایل خانه، یا تدریس و آموزش، یا پاسخگویی به مراجعین در ادارات، در همه‌ی اینها باید به بهترین شکل کار را انجام داد و نگذاشت. 

پیمانه و وزن را کامل بدهید و اموال مردم را کم ندهید. سوره‌یاعراف، آیه‌ی ۸۵.

محمد بیستونی، قرآن خودمونی، ص۲۷ یا اندکی نغییر و تصرف

  • حاج آقا     ۱۳۲بازدید